Niemowlak u logopedy – dla wielu rodziców to wciąż dość zaskakujące połączenie. Często słyszę „Przecież takie małe dziecko jeszcze nie mówi, więc po co logopeda?”. Niektórzy rodzice w ogóle nie biorą pod uwagę wizyty u logopedy w pierwszych miesiącach życia dziecka. Tymczasem logopeda zajmuje się nie tylko rozwojem mowy. Obszar jego zainteresowania jest znacznie szerszy, a wynika to z tego, że aparat artykulacyjny nie służy wyłącznie do artykulacji.
Aparat artykulacyjny to zespół narządów, które uczestniczą również w oddychaniu, przyjmowaniu pokarmów, ssaniu, połykaniu, żuciu, a także kształtowaniu prawidłowej pozycji spoczynkowej języka, warg i żuchwy. Wszystkie te funkcje są ze sobą ściśle powiązane i mają znaczenie dla późniejszego rozwoju mowy. Dlatego właśnie nie trzeba czekać, aż dziecko zacznie mówić, aby skorzystać z konsultacji logopedycznej.
Z niemowlakiem można zgłosić się do logopedy między innymi wtedy, gdy pojawiają się trudności podczas karmienia. Niepokój rodziców może wzbudzić sytuacja, w której dziecko ma problem z prawidłowym uchwyceniem piersi lub smoczka, szybko się męczy podczas jedzenia, często odrywa się od piersi, krztusi się, ulewa lub ma trudności z koordynacją ssania, połykania i oddychania. Konsultacja może być również pomocna, gdy karmienie trwa bardzo długo, dziecko nie przybiera prawidłowo na masie ciała lub rodzic ma poczucie, że podczas jedzenia „coś jest nie tak”.
Wizyta u logopedy może być wskazana także w przypadku trudności związanych z napięciem mięśniowym w obrębie twarzy i jamy ustnej. Logopeda ocenia między innymi pracę języka, warg, żuchwy i podniebienia oraz sposób, w jaki dziecko oddycha i połyka. Zwraca również uwagę na pozycję języka i warg w spoczynku. Istotne mogą być takie sygnały jak częste pozostawanie z otwartą buzią, trudności z domknięciem ust, oddychanie przez usta, chrapanie podczas snu czy nadmierne ślinienie się.
Warto pamiętać, że konsultacja logopedyczna niemowlęcia nie musi oznaczać, że dzieje się coś niepokojącego. Czasami rodzice zgłaszają się po prostu po to, aby upewnić się, że rozwój funkcji związanych z jedzeniem, oddychaniem i pracą narządów mowy przebiega prawidłowo. Logopeda może ocenić sposób funkcjonowania dziecka, wskazać, na co zwracać uwagę w kolejnych miesiącach oraz podpowiedzieć, jak wspierać rozwój w codziennych sytuacjach.
Szczególnie ważna jest tutaj zasada, że im wcześniej zauważymy trudność, tym wcześniej można przyjrzeć się jej przyczynom i w razie potrzeby rozpocząć odpowiednie działania. W przypadku niemowląt logopeda często współpracuje również z innymi specjalistami, między innymi neurologopedą, fizjoterapeutą, doradcą laktacyjnym, pediatrą, neurologiem czy laryngologiem. Takie spojrzenie na rozwój dziecka pozwala lepiej zrozumieć, z czego wynikają obserwowane trudności.
Nie musimy więc czekać na pierwsze słowa, aby pomyśleć o logopedzie. Rozwój mowy zaczyna się znacznie wcześniej niż moment, w którym dziecko wypowie pierwsze słowa. Wcześniej rozwijają się podstawowe funkcje, które tworzą fundament dla późniejszej komunikacji. Dlatego niemowlak u logopedy wcale nie jest czymś dziwnym. Przeciwnie — konsultacja może być wartościowym elementem troski o prawidłowy rozwój dziecka, zwłaszcza gdy rodzic zauważa trudności w karmieniu, oddychaniu lub funkcjonowaniu jamy ustnej albo po prostu ma wątpliwości, czy wszystko przebiega prawidłowo.
Beata Szewczyk-Błeszyńska